Η Μελίνα Μερκούρη (Μαρία Αμαλία Μερκούρη) γεννήθηκε στις 18 Οκτωβρίου του 1920. Ήταν η αγαπημένη εγγονή του δημάρχου Αθηναίων Σπύρου Μερκούρη και κόρη του βουλευτή της ΕΔΑ και υπουργού Σταμάτη Μερκούρη.
Σπούδασε θέατρο στη Δραματική Σχολή του Εθνικού (1943-46) και έκανε το ντεμπούτο της στη σκηνή το 1944. Ως πρωταγωνίστρια καθιερώθηκε το 1949 με το ρόλο της Μπλανς από το έργο του Τένεσι Ουίλιαμς «Λεωφορείον ο Πόθος». Η πρώτη κινηματογραφική δουλειά της ήταν η ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη «Στέλλα» (1955). Με το ρόλο, όμως, της Ίλια στην ταινία «Ποτέ την Κυριακή» (1960), αλλά και τη θεατρική μεταφορά του έργου στη Νέα Υόρκη, η Μελίνα Μερκούρη απέκτησε πλέον διεθνή φήμη.
Το 1965 παντρεύτηκε τον γαλλικής καταγωγής, αμερικανό σκηνοθέτη Ζυλ Ντασέν, ο οποίος και τη σκηνοθέτησε στις ταινίες «Ποτέ την Κυριακή» (1960), «Φαίδρα» (1962), «Τοπκαπί» (1964) και «A Dream of Passion» (1978).
Πολιτική σταδιοδρομία
Στο καιρό της επταετίας πολέμησε σφοδρά τη Χούντα, χρησιμοποιώντας τη φήμη και τη λάμψη που είχε με αποτέλεσμα να της αφαιρεθεί η ελληνική υπηκοότητα. Έδωσε αρκετές συναυλίες και διοργάνωσε αρκετά μεγάλο αριθμό πορειών αντιδικτατορικού χαρακτήρα. Επεδίωξε και συναντήθηκε με πολιτικούς αλλά και με πνευματικές προσωπικότητες παγκοσμίου κύρους με σκοπό να τους ευαισθητοποίησει ενάντια στη χούντα. Κατά την διάρκεια των αγώνων της έγινε θύμα απόπειρων δολοφονίας της, με μία από αυτές παραλίγο να της στερήσει τη ζωή.
Με την πτώση της χούντας επιστρέφει στην Ελλάδα όπου και εγκαθίστανται μόνιμα πια και συνεργαζόμενη με στελέχη της αντιστασιακής οργάνωσης Π.Α.Κ. και τον Ανδρέα Παπανδρέου ιδρύουν το Πανελλήνιον Σοσιαλιστικόν Κίνημα. Κατεβαίνει υποψήφια στη Β` Πειραιά το 1974 αλλά δεν καταφέρνει να εκλεγεί βουλευτής, πράγμα το οποίο επιτυγχάνει το 1977. Διετέλεσε υπουργός Πολιτισμού το 1981-1989 και 1993-1994, θέση η οποία της έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει εκστρατεία για την επιστροφή των κλεμμένων μαρμάρων της Ακρόπολης από τον Λόρδο Έλγιν, τα οποία βρίσκονται στις προθήκες του Βρετανικού Μουσείου, να δημιουργήσει το θεσμό των δημοτικών περιφερειακών θεάτρων (γνωστά ως ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.) με σκοπό την πολιτιστική ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας αλλά και τον θεσμό των πολιτιστικών πρωτευουσών της Ευρώπης, με πρώτη την Αθήνα το 1985,ενώ δική της έμπνευση ήταν και η δημιουργία του θεσμού της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης».Στη δεύτερη θητεία της δίνει μεγάλη σημασία στην εισαγωγή του πολιτισμού και της θεατρικής αγωγής στα σχολεία αλλά καταβεβλημένη από πολύχρονη μάχη με τον καρκίνο άφησε την τελευταία της πνοή στο νοσοκομείο Memorial της Νέας Υόρκης, την Κυριακή 6 Μαρτίου του 1994. Η σορός της έφτασε στην Ελλάδα στις 8 Μαρτίου του 1994 και τέθηκε σε διήμερο λαικό προσκύνημα στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης Αθηνών, ενώ ταυτόχρονα κηρύχθηκε τριήμερο εθνικό πένθος. Την Πέμπτη 10 Μαρτίου του 1994 ψάλλεται η νεκρώσιμος ακολουθία στον Καθεδρικό Ναό Αθηνών και αμέσως μετά εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι τη συνοδεύουν ως το Α' Νεκροταφείο Αθηνών όπου είναι η πρώτη Ελληνίδα που κηδεύεται με τιμές αρχηγού κράτους και ενταφιάζεται σε οικογενειακό τάφο.
«Γεννήθηκα Ελληνίδα. Θα πεθάνω Ελληνίδα»
(απάντηση της εξόριστης Μελίνας Μερκούρη στην αφαίρεση του ελληνικού διαβατηρίου της από τη δικτατορία των συνταγματαρχών)
Πηγές αναφοράς:(Ελληνική Wikipedia,Σαν Σήμερα.GR)
Κυριακή, 21 Οκτώβριος 2007
Μελίνα Μερκούρη
Τετάρτη, 25 Ιούλιος 2007
Άρης Βελουχιώτης
Εξήντα χρόνια από τον Θάνατο του Άρη Βελουχιώτη - . Ακόμη και σήμερα δεν είναι λίγοι αυτοί, ιδιαίτερα από τον χώρο της αντίδρασης, επώνυμοι αλλά και απλοί άνθρωποι, που αφήνουν το μίσος τους γιά τον Άρη να χύνεται σε μιά βρωμερή λάσπη.
-->
"Άντρες σαν τον Άρη Βελουχιώτη είναι ζήτημα αν γεννιέται ένας κάθε εκατό χρόνια" - Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Πρώην Πρωθυπουργός και Ακαδημαϊκός
Πέρασαν εξηνταδύο χρόνια από την 19η Ιουνίου του 1945. Κείνη τη μέρα στην χαράδρα της Μεσούντας, έπεσε η αυλαία σε μιά σύγχρονη ελληνική τραγωδία. Εκεί, σ’ αυτήν την άγρια χαράδρα, ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ, ο Άρης Βελουχιώτης, ο θρύλος της ελληνικής Αντίστασης, έπεφτε δολοφονημένος από τους άγριους διώχτες του.
Πολλά έχουν γραφτεί γιά τις τελευταίες στιγμές του μεγάλου αρχηγού. Όμως η ιστορία δυστυχώς δεν έχει ξεκαθαρίσει τι ακριβώς έγινε κείνο το πρωινό στην χαράδρα της Μεσούντας. Ένας συγκερασμός των γεγονότων αλλά και η παρουσία κάποιων κομμουνιστών μέσα στους διώχτες του, μαρτυρούν ότι η τότε ηγεσία του ΚΚΕ δεν είναι ανεύθυνη γιά ό,τι έγινε κείνο το πρωϊνό σε κείνην την χαράδρα. Και δεν μπορούν πιά να λένε ότι ο Άρης αυτοκτόνησε. Ο Άρης δολοφονήθηκε. Και δεν έχει σημασία ποιός τον σκότωσε αλλά ποιός έβαλε τους διώχτες του στα ίχνη του γιά να τον δολοφονήσουν.
Η αντίστροφη μέτρηση γιά την δολοφονία του Άρη Βελουχιώτη άρχισε αμέσως μετά την υπογραφή της Συμφωνίας στην Βάρκιζα.
Στις 12 Φεβρουαρίου του 1945 υπογράφεται η Συμφωνία της Βάρκιζας. Οι μάχες του Δεκέμβρη έχουν τελειώσει άδικα γιά την Αντίσταση. Η Αθήνα έχει χαθεί και μαζύ της χάθηκε κάθε ελπίδα των Αντιστασιακών γιά μιά καλύτερη τύχη. Η Συμφωνία που υποχρεώνεται να υπογράψει η ηγεσία του ΚΚΕ, κάθε άλλο παρά τους εξασφαλίζει ακόμη και αυτή την ίδια την ζωή τους. H υπογραφή αυτής της Συμφωνίας βρήκε αντίθετο τον Άρη, που όχι μόνο δεν πειθάρχησε αλλά επιχείρησε, ενάντια στις αποφάσεις του κόμματος, να συνεχίσει τον ένοπλο αγώνα.
Επικεφαλής μιά μικρής ομάδας πιστών συντρόφων του βρίσκεται στα βουνά από όπου προσπαθεί να πείσει το κόμμα ότι πρέπει να συνεχιστεί ο αγώνας. Με γράμματά του προς την ΚΕ (Σιάντος - Ιωαννίδης) προσπαθεί να τους επιστήσει την προσοχή στα λάθη που έγιναν με την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας και τις παγίδες που αυτή κλείνει μέσα στα άρθρα της. «...Η Συμφωνία της Βάρκιζας, τους γράφει, εγκαθιδρύει καθεστώς βίας με την αναστολή των Συνταγματικών άρθρων γιά τις ατομικές ελευθερίες.....μπορεί πάντοτε να παραβιάζεται σε όφελος της Αντίδρασης και σε βάρος του λαού....και να διαιωνίζει έτσι τον Εμφύλιο..» Και τους καλεί να συνεχίσουν τον αγώνα.
Aρχές Μαρτίου του ’45 ο Σιάντος του γράφει.
«....Λυπηθήκαμε πολύ που δεν μπόρεσες να καταλάβεις την σημερινή εσωτερική και εξωτερική κατάσταση από την οποία βγαίνει η γνωστή θέση μας....Με την ένοπλη δράση σου τούτη τη στιγμή θα βλάψεις, γιατί ο εχθρός θα δικαιολογήσει την τρομοκρατία που θέλει να εφαρμόσει στην πόλη και την ύπαιθρο...»
Μάταια όλα. Αρνιέται να καταθέσει τα όπλα. Και μιά τέτοια απειθαρχία από τον πρωτοκαπετάνιο της Αντίστασης είναι γεγονός ότι θα τίναζε την Συμφωνία της Βάρκιζας στον αέρα.
Χαρισματικός τύπος ο Άρης είχε εξαιρερικές ηγετικές και πολιτικές ικανότητες. Κατά το εξάμηνο περίπου διάστημα της παραμονής του στην Πελοπόννησο ο Άρης επιτέλεσε ένα τεράστιο οργανωτικό και πολεμικό έργο. Κι’ αυτό ήταν κάτι που ενόχλησε φοβερά τα καταχθόνια σχέδια των Άγγλων. Έτσι μετά την Συμφωνία της Καζέρτας στις 26 Σεπτεμβρίου του ‘44 ο Σκόμπυ απαιτεί την αποχώρησή του από την Πελοπόννησο και ο Άρης επιστρέφει στην Ρούμελη. Εκεί, μη πειθαρχόντας στις αποφάσεις της ΚΕ του ΚΚΕ ιδρύει τον Νέο ΕΛΑΣ με σκοπό να συνεχίσει τον αγώνα εναντίων των Άγγλων αυτή τη φορά.
Ο Άρης ήταν ο μόνος από όλη την ηγεσία του ΚΚΕ κείνης της εποχής που είχε την ικανότητα να προβλέψει ποιός θα ήταν ο ρόλος των Άγγλων στην Ελλάδα μετά το τέλος του πολέμου. Στις 22 Σεμπτεβρίου του ’43 σε επιστολή του προς το Πολιτικό Γραφείο της ΚΕ του ΚΚΕ έγραφε. « Οι Άγγλοι θα επιβάλουν ένα φασιστικό καθεστώς με άλλο όνομα, αν τους αφήσουμε να επικρατήσουν.» Και όλα έγιναν όπως τα είχε προβλέψει.
Ήταν ο μόνος που είχε προβλέψει ότι μετά την απελευθέρωση ο λαός θα αναγκαζόταν οπσδήποτε να υπερασπίσει με τα όπλα τις κατακτήσεις του. Είχε προβλέψει πως θα ήταν αναπόφευκτη η ένοπλη σύγκρουση του ΕΛΑΣ με τους Άγγλους ιμπεριαλιστές. Και ο Δεκέμβρης του ’44 τον δικαίωσε.
Στις αρχές του Ιούνη του 1942 ο Άρης Βελουχιώτης κάνει την πρώτη του αντιστασιακή εμφάνιση στη Δομνίστα της Ευρυτανίας με μιά ομάδα από εννιά συντρόφους του. Αυτή ήταν η δύναμης του ΕΛΑΣ σαν πρωτοξεκίνησε. Τρία χρόν ια αργότερα ο ΕΛΑΣ αριθμούσε 50 χιλιάδες μαχητές. Ήταν επόμενο όλα αυτά να δημιουργήσουν πάρα πολλούς εχθρούς στον πρωτοκαπετάνιο.
Ακόμη και σήμερα δεν είναι λίγοι αυτοί, ιδιαίτερα από τον χώρο της αντίδρασης, επώνυμοι αλλά και απλοί άνθρωποι, που αφήνουν το μίσος τους γιά τον Άρη να χύνεται σε μιά βρωμερή λάσπη. Μιά λάσπη που οποσδήποτε γυρίζει πάνω τους. Από τον χώρο της αριστεράς ο πλέον επικίνδυνος εχθρός του Άρη αποδείχτηκε ότι ήταν ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ, Νίκος Ζαχαριάδης.
Με την είσοδο των Γερμανών στην Ελλάδα τον Απρίλη του ΄41 ο Ζαχαριάδης βρίσκεται στις φυλακές της Κέρκυρας. Γιά άγνωστους λόγους δεν προσπαθεί να δραπετεύσει, όπως έκαναν πάρα πολλοί άλλοι κρατούμενοι κομμουνιστές. Μένει εκεί σαν να περιμένει την μοίρα του ή σαν να ακολουθεί κάποιο σχέδιο. Οι ελληνικές αρχές άγνωστο γιά ποιό λόγο τον παραδίδουν στους Γερμανούς οι οποίοι τον κλείνουν στο στρατόπεδο του Νταχάου. Στο στρατόπεδο από όπου πολύ δύσκολα κανείς γύριζε πίσω στη ζωή. Ο Ζαχαριάδης όμως θα γυρίσει.
Στις αρχές Μαϊου του ’45 ο Άρης με τους συντρόφους του, κυνηγημένος βρίσκεται στα ελληνοαλβανικά σύνορα σε μιά προσπάθεια να περάσει στην Αλβανία. Μάταια όμως. Χωρίς κάποιο επίσημο χαρτί από το κόμμα δεν θα μπορέσει ποτέ να περάσει τα σύνορα της σωτηρίας. Και το κόμμα, αυτό το χαρτί, δεν θα του το δώσει ποτέ. Εκεί πάνω, στα σύνορα με την Αλβανία, θα φτάσει η μεγάλη είδηση. «Ο Ζαχαριάδης ζει και γυρίζει στην Ελλάδα.»
Η είδηση εκείνη ανατάραξε τον Άρη Βελουχιώτη. Πίστεψε πως σαν έφτανε στην Ελλάδα ο Ζαχαριάδης θα ξέσκιζε την Συμφωνία της Βάρκιζας και θα έδινε το σύνθημα του νέου αγώνα. Πίστεψε πως θα μπορούσε να έρθει σε μιά επαφή με τον αρχηγό.
Ή πρώτη δουλιά του Άρη, σαν έμαθε το νέο αυτό, ήταν να αφήσει τους περιπάτους μπρος στα Αλβανικά σύνορα και να κατέβει προς την Θεσσαλία. Γνώριζε πως το καλύτερο μέρος γιά να μπορέσει να έχει κάποια επαφή με την Αθήνα ήσαν τα Τρίκαλα Και παρ’ όλο που τα μέρη δεν του ήσαν γνωστά και επομένος ήταν κάπως επικίνδυνη η παραμονή τους εκεί, ο Άρης το ρισκάρισε.
Μετά από προδοσία και μάλιστα από πρώην μαχητή του ΕΛΑΣ η θέση της ομάδας των «Αρειανών» εντοπίζεται και αρχίζουν να συρρεόυν προς τα κει μεγάλες δυνάμεις της Εθνοφυλακής, της Χωροφυλακής και παρακρατικές ομάδες με επικεφαλής τον περιβόητο Βόϊδαρο, σεσημασμένο ληστή, πρώην αντάρτη του Ζέρβα και φανατικό αντικομμουνιστή.
Στις 29 Μαϊου ο Ζαχαριάδης φτάνει στην Ελλάδα. Με στρατιωτικό αεροπλάνο των Άγγλων, μέσω Γαλλίας, φτάνει στην Αθήνα. Τα τρία χρόνια στο Νταχάου δείχνουν να μην έχουν αφήσει κανένα ίχνος πάνω του όταν από το στρατόπεδο αυτό όσοι κατάφεραν να επιζήσουν βγήκαν σκελετωμένοι.
Σαν πληροφορήθηκε την είδηση της άφιξής του ο Άρης στέλνει αμέσως μήνυμα στην Περιφερειακή Επιτροπή του ΚΚΕ Τρικάλων να διαβιβασθεί στο Πολιτικό Γραφείο της Αθήνας. Ζητούσε μιά συνάντηση με τον Αρχηγό. Το μήνυμα αυτό δεν θα φτάσει ποτέ στα χέρια του Ζαχαριάδη. Κάπου μεταξύ Τρικάλων και Πολιτικού Γραφείου της Αθήνας το μήνυμα θα εξαφανισθεί. Ούτε και ένα δεύτερο που έστειλε θα φτάσει ποτέ. Άδικα ο Άρης θα περιμένει. Και δεν θα μάθει ποτέ, ότι δυό μέρες μετά την άφιξή του στην Ελλάδα ο Ζαχαριάδης είχε απασχοληθεί με την υπόθεσή του και η καταδικαστική απόφαση είχε ληφθεί. Την καταδίκη του από το κόμμα, ο πρωτοκαπετάνιος, θα την μάθει μιά μέρα πριν από τον θάνατό του από το δημοσίευμα του Ριζοσπάστη που έγραφε.
« Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ αποφάσισε να καταγγείλει ανοιχτά την ύποπτη και τυχοδιωκτική δράση του Άρη Βελουχιώτη(Θανάση Κλάρα). Ο Βελουχιώτης ύστερα απο τη Συμφωνία της Βάρκιζας συνέχισε τη δράση του. Η δράση αυτή, που μονάχα την αντίδραση μπορούσε να εξυπηρετήσει γιατί της έδινε όπλα γιά να χτυπά το ΚΚΕ, να παραβιάζει τη Συμφωνία της Βάρκιζας και να δικαιολογεί τα εγκλήματά της, δεν επιτρέπει πια καμμιά καθυστέρηση γιά την ανοιχτή καταγγελία του Άρη Βελουχιώτη.» Και κατέληγε απευθυνόμενο προς τις οργανώσεις της περιοχής που εκινείτο ο Άρης.. «...Ούτε ψωμί ούτε νερό στον Μιζέρια(Βελουχιώτη)»
Στις 18 Ιουνίου του 1945 ο κλοιός έχει γίνει ασφικτικός γύρω από τον Άρη και την ομάδα του. Παρ’ όλα αυτά καταφέρνει και διώχνει το μεγαλύτερο τμήμα και ο ίδιος με τον Τζαβέλα και λίγους ακόμη περνούν τον Αχελώο. Ο δρόμος προς την ελευθερία έστω και προσωρινά έχει ανοίξει. Άγνωστο όμως μέχρι σήμερα γιά ποιούς λόγους δίνει εντολή να γυρίσουν πίσω και το μικρό τμήμα που τον ακολουθεί ξαναπερνάει το ποτάμι και βρίσκεται στην χαράδρα της Μεσούντας. Λίγες ώρες μετά, εκεί θα παιχτεί η τελευταία πράξη της τραγωδίας. Ο αρχικαπετάνιος του ΕΛΑΣ, ο άνθρωπος που έγραψε την ένδοξη ιστορία της Εθνικής αντίστασης, θα πέσει νεκρός.
Η ιστορία μέχρι σήμερα αναφέρει πως αυτοκτόνησε με την χειροβομβίδα που είχε μαζύ του. Η αυτοκτονία δεν ταίριαζε στον χαρακτήρα του Άρη. Όμως ότι κι ‘αν έγινε γεγονός είναι ότι οι κινήσεις του και η θέση του προδόθηκε από αυτούς, τους δικούς του, που ήθελαν να μείνουν πιστοί στη προδοτική Συμφωνία της Βάρκιζας.
Στις 14 Οκτωβρίου 1950, στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ ο Ζαχαριάδης θα πει.
«Ο Βελουχιώτης εκτός από τα άλλα ήταν και δηλωσίας. Ο Κλάρας που είχε στρατιωτικές ικανότητες κατσαπλιαδισμού, σαν κομματική φυσιογνωμία ήταν ένας άνθρωπος που μόνο να χαντακώσει το κόμμα μπορούσε. Δούλευε διαλυτικά και χαντάκωνε το κόμμα και τον ΕΛΑΣ»
Μετά από δώδεκα χρόνια, το 1962 θα πει στον Αχιλλέα Παπαϊωάννου, ταγματάρχη του ΕΛΑΣ, που τον επισκέφτηκε στην εξορία του, στο Σουργούτ.
« Ο Άρης ήταν ένας άξιος καπετάνιος. Λαϊκός αγωνιστής. Ήταν και έμεινε θρύλος. Άξιος αρχηγός του ΕΛΑΣ. Ένα ατίθασο και λογικό παλληκάρι. Ήταν ο νέος Καραϊσκάκης με την πιό πλατιά έννοια σε πανελλαδική κλίμακα. Τον θυσίασα μπροστά στο τοίχος της τότε ΚΕ του ΚΚΕ. Έχω βαρειά την ευθύνη γι’ αυτό κι’ έχω ένα ασήκωτο βάρος στη συνείδησή μου. Έπρεπε να του μηνύσω να μπει στην Αλβανία και θα ήταν αργότερα ο φυσικός αρχηγός του ΔΣΕ.» Οι δηλώσεις αυτές του Ζαχαριάδη τα λένε όλα.
Ο Άρης είχε πολλούς εχθρούς μέσα στο κόμμα και έξω απ’ αυτό. Οι πιό επικίνδυνοι όμως απεδίχθησαν οι εντός του κόμματος. Σήμερα, εξήντα χρόνια μετά τον θάνατο του συνεχίζουν να είναι πολλοί αυτοί που αγωνίζονται γιά να σβύσουν τη μνήμη του. Δεν γνωρίζουν όμως ότι τίποτα δεν μπορεί να σβύσει την μνήμη αυτών που έγραψαν ιστορία.
Κι’ ο Άρης έχει γράψει ιστορία.
Σωτήρης Πέτρουλας και Ιουλιανά 1965
Σα μαθητής φοίτησε σε νυχτερινό σχολείο στην Εμπορική Σχολή στην Πλατεία Κλαυθμώνος. Διακρίθηκε ιδιαίτερα και για το λόγο αυτό πέτυχε την εισαγωγή του στην Α.Σ.Ο.Ε.Ε. το 1960 με υποτροφία.Στα φοιτητικά του χρόνια εξελίχθηκε σε ηγετικό στέλεχος της Νεολαίας Ε.Δ.Α. Πρωταγωνίστησε στα κινήματα της Ελληνικής νεολαίας για τη Δημοκρατία. Για πολιτικούς λόγους αποβλήθηκε για έναν χρόνο από τη σχολή.Μέλος της Διοικούσας Επιτροπής της Νεολαίας Ε.Δ.Α. ερχόταν σε σύγκρουση με το κλίμα τρομοκρατίας που επικρατούσε στα Πανεπιστήμια με κύριο εκφραστή την Ε.Κ.Ο.Φ. (γνωστός πρωτεργάτης της ο Μιλτιάδης Έβερτ), καθώς και με το Σπουδαστικό Τμήμα της Ασφάλειας.Στα γεγονότα των Ιουλιανών του 1965 πρωτοστάτησε μέσα από το κίνημα του 1 1 4 για Δημοκρατία και Ελευθερία.
(Εδώ να θυμίσουμε ότι μετά την παραίτηση του Γ. Παπανδρέου ο Βασιλιάς δίνει διερευνητική εντολή στο Νόβα για σχηματισμό κυβέρνησης. Υπουργός Δημόσιας Τάξης ορίστηκε ο Τούμπας ενώ ο Μητσοτάκης ορίστηκε Υπουργός Συντονισμού).Και τη μοιραία νύχτα της 21ης Ιουλίου χτυπημένος συλλαμβάνεται από αστυνομικούς στις 10:00 το βράδυ στη συμβολή των οδών Σταδίου και Χρήστου Λαδά. Η πρώτη καταγραφή του χτυπημένου Πέτρουλα αναφέρεται στις 03:00 το πρωί της 22ας Ιουλίου στο Σταθμό Α' Βοηθειών στην Γ' Σεπτεμβρίου όπου και διαπιστώνεται ο θάνατός του. Αυτόματα εκτυλίσσεται μια λυσσαλέα προσπάθεια γρήγορης ταφής -πριν καν ανατείλει ο ήλιος- και απόκρυψης της αλήθειας.
Bρισκόμαστε στον Ιούλιο του 1965. Περίοδος έντονων πολιτικών ζυμώσεων και αναταραχών. Περίοδος όπου η δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου αμφισβητείται στην άσκηση των καθηκόντων της από το νέο βασιλιά Κωνσταντίνο. Η κυβέρνηση της Ένωσης Κέντρου αντιλαμβανόμενη τον ανακτορικό ρόλο που παίζει ο Υπουργός Εθνικής Αμύνης Π. Γαρουφαλιάς, ζητά την αντικατάστασή του, αλλά παρεμποδίζεται από τον Κωνσταντίνο, που δεν υπογράφει το αντίστοιχο Βασιλικό Διάταγμα. Πρωθυπουργός και Βασιλιάς ανταλλάσσουν πέντε επιστολές, όπου, τελικά διαπιστώνεται, ότι η κυβέρνηση τελεί υπό βασιλική κηδεμονία. Ο Γ. Παπανδρέου δεν αποδέχεται τον εξευτελισμό και στις 15 Ιουλίου παραιτείται. Ο λαός ξεχύνεται στους δρόμους εκδηλώνοντας την πίστη του στην νόμιμη κυβέρνηση του (την οποία είχε εκλέξει 1,5 χρόνο πριν, τον Φλεβάρη του '69 με 52,72% και 171 έδρες). Ταυτόχρονα στα ανάκτορα αναζητούνται βουλευτές από την Ένωση Κέντρου για το σχηματισμό νέας κυβέρνησης. Είναι οι λεγόμενοι αποστάτες, που θα καταφέρουν να πάρουν από τη Βουλή ψήφο εμπιστοσύνης, το Σεπτέμβρη, αφού έχουν ήδη προηγηθεί δύο αποτυχημένες προσπάθειες σχηματισμού κυβέρνησης. Όλο αυτό το διάστημα της αυλικής συνταγματικής εκτροπής, ο λαός βρίσκεται κάθε νύχτα στους δρόμους, δίνοντας με δυναμισμό τη δική του μάχη υπέρ της Δημοκρατίας. Σε εκείνες τις πρώτες διαδηλώσεις και συγκεκριμένα το βράδυ της 21ης Ιουλίου 1965 βρίσκει το θάνατο ο φοιτητής της Ανωτάτης Εμπορικής, Σωτήρης Πέτρουλας. Εδώ θα πρέπει να θυμίσουμε ότι εκείνη την περίοδο δημιουργείται το κίνημα του "114" (ένα, ένα, τέσσερα), που αναφέρεται στο τελευταίο άρθρο του Συντάγματος "Η τήρησις του Συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων" και αντιπροσώπευε το αίσθημα του λαού για Δημοκρατία, ενάντια στις παρεμβάσεις του Παλατιού.
Ήταν συγκεντρωμένοι στα Προπύλαια, με τις σημαίες, τα λάβαρα και τα πανώ τους, σκεπάζοντας κατάστρωμα και πεζοδρόμια, δέκα χιλιάδες αγόρια και κορίτσια, ο ανθός του τόπου, η ελπίδα του αύριο.
Χιλιάδες στόματα ζητούσαν με μια φωνή "Εξω οι δούλοι της Αυλής. Κάτω οι προδότες. Δημοκρατία".Άξαφνα η λαοθάλασσα έπιασε να βαδίζει αργά, πυκνή και τρικυμισμένη για την οδό Κοραή ή ν' ανεβαίνει την Πανεπιστημίου προς την πλατεία Συντάγματος.Ένα κορίτσι φώναξε: "Στη Σταδίου ρίχνουν αέρια, τα τέρατα!". Κι άρχισε ο πανικός. Την ίδια στιγμή, από πολλές μεριές, μεγάλες ομάδες αστυνομικών ρίχνονταν πάνω στα πλήθη που σκορπούσαν, και τυφλά μανιασμένα κατέβαζαν πάνω στα κεφάλια τους τα κλομπς. Όποιος έπεφτε χάμω δεν εύρισκε λύπηση. Τον κλωτσούσαν, τον ποδοπατούσαν μες τους καπνούς των δακρυγόνων.
"Τούμπα δολοφόνε, Μητσοτάκη Αλ Καπόνε"
"Η Αθήνα καίεται, κατάρα στους προδότες"
"Ο Σωτήρης ζει. Κάτω οι δολοφόνοι. Ένα ένα τέσσερα."
Παρασκευή, 13 Ιούλιος 2007
Γρηγόρης Λαμπράκης
Ο Γρηγόρης Λαμπράκης, πολιτικός και υφηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, γεννήθηκε τo 1912 στην Κερασίτσα της Τεγέας όπου έβγαλε το Γυμνάσιο. Στη συνέχεια σπούδασε στην Ιατρική του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από τα νεανικά του χρόνια είχε ιδιαίτερη κλίση στον κλασικό αθλητισμό και ανακηρύχτηκε πολλές φορές βαλκανιονίκης στο άλμα εις μήκος. Μάλιστα κατείχε το πανελλήνιο ρεκόρ του αθλήματος αυτού για είκοσι τρία χρόνια (1936-1959).
Kατά την περίοδο της Γερμανοϊταλικής κατοχής έλαβε ενεργό μέρος στην Εθνική Αντίσταση . Το 1943 ίδρυσε την "Ένωση των Ελλήνων Αθλητών" και διοργάνωσε αγώνες, από τα έσοδα των οποίων ενίσχυσε τα λαϊκά συσσίτια.Μετά τις σπουδές του έκανε το διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και αργότερα έγινε υφηγητής της Ιατρικής Σχολής στην έδρα της Γυναικολογίας. Δραστήριος, παράλληλα διατηρούσε κλινική στην οποία δέχεται δωρεάν τους φτωχούς.
Με προοδευτικό προσανατολισμό και αριστερή ιδεολογία, ο Γ. Λαμπράκης δραστηριοποιήθηκε έντονα στο φιλειρηνικό κίνημα της εποχής, το κίνημα ειρήνης, που μεταξύ άλλων έβαλε κατά του πολέμου στο Βιετνάμ, και συνεργάστηκε με την ΕΔΑ. Στις εκλογές του 1961 εξελέγη βουλευτής Πειραιά με το Πανδημοκρατικό Αγροτικό Μέτωπο Ελλάδος (Π.Α.Μ.Ε.). Τον ίδιο χρόνο με πρωτοβουλία του ιδρύθηκε η "Επιτροπή για την Διεθνή Ύφεση και Ειρήνη". Με την ιδιότητα του ως αντιπροέδρου της έλαβε μέρος σε διεθνείς ειρηνικές εκδηλώσεις. Δέχεται πολλές φορές απειλές για τη ζωή του, αλλά συνεχίζει απτόητος τη δράση του.
Στις 21-4-63 το κίνημα ειρήνης οργανώνει την πρώτη ειρηνιστική πορεία από το Μαραθώνα. Πρωτοστατεί ο Γ. Λαμπράκης. Η αστυνομία επεμβαίνει ανακόπτοντας την πορεία και κάνει πολλές συλλήψεις. Μεταξύ άλλων συλλαμβάνεται και ο Μ. Θεοδωράκης. Ο Λαμπράκης όμως, προστατευόμενος από τη βουλευτική του ασυλία, προχωρά θαρραλέα και φθάνει μόνος του στο τέρμα της πορείας κρατώντας ένα πλακάτ με το σύνθημα της ειρήνης. Οι αστυνομικοί στο τέλος, πέφτοντας επάνω του, τον συλλαμβάνουν.
Στις 22 Μαϊου του 1963 αμέσως μετά τη λήξη μιας συγκέντρωσης φιλειρηνιστών στη Θεσσαλονίκη, στην οποία ο Λαμπράκης ανέπτυξε τις θέσεις του για την ειρήνη, ένα τρίκυκλο με επιβαίνοντες τους παρακρατικούς Ε. Εμμανουηλίδη και Σ. Γκοτζαμάνηπέφτει επάνω του. Ο Λαμπράκης τραυματίζεται θανάσιμα και αργότερα, στις 27 Μαϊου, πεθαίνει. Την επομένη γίνεται πάνδημη κηδεία του στην Αθήνα όπου 500.000 κόσμου τον συνοδεύει με συνθήματα κατά της κυβέρνησης και του παρακράτους ¨("Δημοκρατία", "ο Λαμπράκης Ζεί!"). Η δολοφονία του προκαλεί σφοδρή λαϊκή αντίδραση και αποκαλύπτει τη δράση του παρακράτους με την ανοχή της κυβέρνησης της ΕΡΕ και τη κάλυψη των αρχών. Κεντρικό ρόλο στη διαλεύκανση και στις αποκαλύψεις του ρόλου των παρακρατικών παίζουν ο ανακριτής Χ. Σαρτζετάκης και ο εισαγγελέας Π. Δελαπόρτας αντιστεκόμενοι στις ασκούμενες πιέσεις.
Στη συνέχεια σηματοδοτούνται ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις με αποκορύφωμα την παραίτηση και την αποχώρηση του πρωθυπουργού Κ. Καραμανλή στο Παρίσι. Η πορεία ειρήνης στο Μαραθώνα από τότε θεσμοθετείται και γίνεται στη μνήμη του. Πολλοί νέοι πυκνώνουν τις τάξεις της "Νεολαίας Λαμπράκη", νεολαϊστικης οργάνωσης αριστερού προσανατολισμού, που έχει πρώτο γραμματέα το Μ. Θεοδωράκη. Η οργάνωση αυτή διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στο αριστερό και δημοκρατικό κίνημα της εποχής.
Ο Γρηγόρης Λαμπράκης μένει από τότε στη συνείδηση ενός μεγάλου τμήματος του ελληνικού λαού σαν το σύμβολο του αγώνα ενάντια στην οπισθοδρόμηση, την πολιτική φίμωση, το παλάτι και την εξάρτηση από την αμερικανοκρατία. Σαν το εθνικό σύμβολο για τη Δημοκρατία και την κοινωνική δικαιοσύνη.
Ερνέστο Τσε Γκεβάρα
Ο Ερνέστο Γκεβάρα ήταν γιος της Σέλια ντε λα Σέρνα και του Ερνέστο Γκεβάρα Λιντς. Πολλές φορές αναφέρεται ως ημερομηνία γεννήσεως και η 14η Ιουνίου 1928. Ο λόγος που αναφέρεται και αυτή η ψεύτικη ημερομηνία είναι ότι οι γονείς του ήθελαν με αυτόν τον τρόπο να καλύψουν το γεγονός ότι η Σέλια είχε μείνει έγκυος πριν ακόμη παντρευτεί.
Η οικογένεια του Γκεβάρα ήταν μια από τις οικογένειες της αργεντινής ολιγαρίας. Παρόλ’αυτά οι γονείς του νεαρού Ερνέστο δεν απέφευγαν καθόλου την επαφή με ανθρώπους χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων. Πολλά μέλη της ολιγαρχίας θεωρούσαν προκλητικό αυτό τον τρόπο ζωής επειδή το ζεύγος Γκεβάρα έδειχνε φανερά ότι σεβόταν και δεχόταν προοδευτικές ιδέες.
Ο μικρός Ερνέστο ήταν μόλις δύο ετών όταν διαπιστώθηκε ότι πάσχει από άσθμα. Η ασθένεια αυτή τον συνόδεψε όλη του τη ζωή και συνέβαλε σημαντικά στην εξέλιξη της προσωπικότητάς του. Αντί να προφυλάσσεται, προσπαθούσε να σκληραγωγηθεί μέσω αθλητισμού. Στην παιδική του παρέα υπήρχαν παιδιά από διάφορα κοινωνικά στρώματα της περιοχής. Ήδη τότε φανερώθηκε το χάρισμα και η κοινωνικότητα του Γκεβάρα, χαρίσματα τα οποία καλλιεργούσαν συνεχώς οι γονείς του. Ηταν πλέον καθημερινό το φαινόμενο να μπαινοβγαίνουν τα παιδιά της γειτονιάς και της περιοχής συνεχώς στο σπίτι των γονέων του.
Παρόλ’ αυτά ο Ερνέστο ήταν σοβαρό και ενδοστρεφές αγόρι, το οποίο από νωρίς άρχισε να ενδιαφέρεται για την λογοτεχνία. Κατά την περίοδο της εφηβείας του, έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ποίηση και ειδικότερα για το έργο του Πάμπλο ούντα, ενώ συγχρόνως έγραφε και ο ίδιος ποιήματα σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Τα λογοτεχνικά του ενδιαφέροντα εκτείνονταν από κλασικά έργα του Τζακ Λόντον ή του Ιουλίου Βερν μέχρι πραγματείες του Σίγκμουντ Φρόυντ και του Μπέρτρα Ράσελ. Σε μεγαλύτερη ηλικία, ανέπτυξε επίσης ενδιαφέρον για τη φωτογραφία. Η ενασχόλησή του τελικά με την ιατρική, ενδεχομένως να οφείλεται στην ασθένεια του. Το 1948 άρχισε σπουδές ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Μπουένος Άιρες, τις οποίες ολοκλήρωσε το 1953, χωρίς όμως να ακολουθήσει την κλινική πρακτική που απαιτείτο προκειμένου να είναι σε θέση να εξασκήσει το επάγγελμα του γιατρού. Κατά τη διάρκεια των σπουδών του έκανε αμέτρητα ταξίδια στην νότια και στην κεντρική Αμερική στα οποία έζησε από κοντά της καταστροφικές κοινωνικές συνθήκες στις λατινοαμερικανικές χώρες. Επηρεασμένος από τις εμπειρίες αυτές, άρχισε να αχολείται όλο και περισσότερο με τον Μαρξισμό.
Γουατεμάλα
Μετά την αποφοίτησή του από την ιατρική σχολή του πανεπιστημίου του Μπουένος Άιρες, ο Γκεβάρα ταξίδεψε στη Γουατεμάλα, με ενδιάμεσους σταθμούς τη Βολιβία, το Περού, τον Παναμά, την Κόστα Ρίκα τη Νικαράγουα και το Ελ Σαλβαδόρ. Την ίδια περίοδο, απέκτησε το προσωνύμιο Τσε (Che), εξαιτίας της συχνής χρήσης της λέξης che (φίλος). Στη Γουατεμάλα, ήρθε σε επαφή με πολιτικούς της κυβέρνησης του προέδρου της χώρας, Jacobo Albenz Guzmán, καθώς και με εξόριστους Κουβανούς. Όταν το 1954 επιχειρήθηκε από τη CIAη ανατροπή της κυβέρνησης του Albenz, ο Γκεβάρα συμμετείχε στην ένοπλη πολιτοφυλακή της κομμουνιστικής νεολαίας που αντιστάθηκε, ενώ τελικά ως καταζητούμενος του νέου καθεστώτος, αναζήτησε άσυλο στην πρεσβεία της Αργεντινής.
Επανάσταση στην Κούβα
Το καλοκαίρι του 1955 ο Γκεβάρα συναντά στην πόλη του Μεξικό για πρώτη φορά τον Φιντέλ Κάστρο. Ο αρχηγός των "Moνκαντίστας" είχε καταφύγει εκεί αφού είχε βγεί απο την φυλακή. Στο Μεξικό έκανε σχέδια μαζί με μια ομάδα Κουβανών του εξωτερικού (Kίνημα της 26. Ιουλίου, M-26-7) για ένοπλη αποστολή στην Κούβα. Ο Γκεβάρα συμφώνησε να τους συνοδεύσει με την ιδιότητα του γιατρού. Στις 25Νοεμβρίου του 1956, με το πλοιάριο "Granma", ξεκίνησαν 82 επαναστάτες από το Τουξπάν του Mεξικoύ με προορισμό την Κούβα. Φτάνουν στην Κούβα στις 2 Δεκεμβρίου 1956. Η θέση του Τσε αλλάζει γρήγορα κατά τη διάρκεια του ανταρτοπολέμου. Αντιλαμβάνεται όλο και λιγότερο ως μοναδικό καθήκον του την ιατρική συμπαράσταση, ενώ όλο και πιο συχνά παίρνει μέρος στις ένοπλες δραστηριότητες τον επαναστατών. Αποδεικνύεται τόσο αποφασισμένος και ικανός στρατηγός, που σύντομα ανεβαίνει στην ιεραρχία του αντάρτικου σώματος. Είναι ο πρώτος αντάρτης, στον οποίο δίνεται το αξίωμα του "Κομαντάντε" του Επαναστατικού Στρατού της Κούβας (21 Ιουλίου 1957) και η ηγεσία της φάλαγγας II. Ετσι έχει πλέον μόνο τον Κάστρο, τον "Κομαντάντε εν Σέφε" ως ανώτερό του.
Ο Τσε με το Φιντέλ Κάστρο
Η μεγαλύτερη στρατιωτική επιτυχία του Τσε είναι η κατάκτηση της Σάντα Κλάρα στις 29 Δεκεμβρίου 1958. Είχαν περάσει δύο χρόνια ανταρτοπολέμου στην Σιέρρα Μαέστρα εναντίον του πολύ μεγαλύτερου στρατού του Μπατίστα, o οποίος δεχόταν και υποστήριξη από τις ΗΠΑ. Με την κατάκτηση της Σάντα Κλάρα όμως ο δρόμος για την πρωτεύουσα Αβάνα είναι πλέον ελεύθερος. Στις 1 Ιανουαρίου 1959 ο δικτάτορας Μπατίστα εγκαταλείπει την Κούβα.
Αφού πέτυχε η Επανάσταση στην Κούβα καθιερώνεται υπό την επιρροή του Τσε Γκεβάρα ένα μαρξιστικό-λενινιστικό σύστημα. Από τότε οι ΗΠΑ επιβάλλουν στην Κούβα το στίγμα της δικτατορίας και την αποκλείουν από κάθε οικονομική δραστηριότητα. Ένα διάστημα υποστηρίζουν και κρυφές στρατιωτικές αποστολές εναντίον της νέας ηγεσίας της Κούβας (βλ. Κόλπος των Χοίρων). Η Επανάσταση της Κούβας αποτέλεσε το πρότυπο για τα απελευθερωτικά κινήματα άλλων λατινοαμερικανικών χωρών, τα οποία έχουν ως αντίπαλο δεξιές δικατορίες που για οικονομικούς λόγους απολαμβάνουν συνήθως την υποστήριξη των (ή και εξαρτώνται από τις) ΗΠΑ.
Μαζί με τους Φιντέλ Κάστρο, Ραoύλ Κάστρο και Καμίλο Σιενφουέγος ο Τσε Γκεβάρα αποτελεί μετά την επανάσταση σημαντικό μέλος της νέας κουβανικής κυβέρνησης, η οποία σύντομα πραγματοποιεί ριζικές μεταρρυθμίσεις. Έτσι καθιερώνεται για παράδειγμα δωρεάν σύστημα υγείας, όπως και ένα εκπαιδευτικό συστημα που εξασφάλιζε και στα κατώτερα κοινωνικά στρώματα (μέχρι τότε κυρίως αναλφάβητα) σχολική μόρφωση. Στην κυβέρνηση, ο Γκεβάρα υποστηρίζει περισσότερο τις κομμουνιστικές ιδέες απ' όσο ο Φιντέλ Κάστρο. Στην ακμή της πολιτικής του δραστηριότητας στην Κούβα ο Τσε είναι διευθυντής της Εθνικής Τράπεζας και μετά από λίγο, για περίπου 6 μήνες, υπουργός βιομηχανίας. Στη δεκαετία του 1960 οι ιδέες του Τσε επηρεάζουν βασικά την πορεία της Κούβας, κυρίως τα σχέδια του για την οικονομία, η οποία λειτουργεί με βάση την ηθική. Μεταξύ άλλων, αλλά κυρίως και λόγω της αντίθετης στάσης των ΗΠΑ, η ηγεσία της Κούβας πλησιάζει θέλοντας και μη όλο και περισσότερο την Σοβιετική ´Ενωση. Αρχικά και ο Τσε Γκεβάρα συμφωνεί με την τακτική αυτή.
Ανταρτοπόλεμος
Επειδή δεν συμφωνεί πλέον με την πολιτική του Κάστρο σε ό,τι αφορά τις σχέσεις της Κούβας με την Σοβιετική ´Ενωση, ο Τσε εγκαταλείπει την Κούβα σκοπεύοντας να μεταφέρει την επανάσταση σε όλον τον κόσμο ("Πρέπει να δημιουργήσουμε δύο, τρία, πολλά Βιετνάμ", βλ. [1] και [2]). Στράφηκε σε διάφορες χώρες, (ΛΔ Κογκό και Βολιβία) για να εφαρμόσει τις θεωρίες, αλλά και τις εμπειρίες του.
Ο Τσε νεκρός
Στην Βολιβία εγκαθίσταται με τους αντάρτες του σε ορεινή περιοχή, όπου αναπτύσσει δραστηριότητα. Οι συγκρούσεις με τον βολιβιανό στρατό είναι τακτικές. Ο Τσε καταγράφει τα βιώματά του εκείνο το διάστημα όποτε βρεί το χρόνο. Οι σημειώσεις αυτές θα εκδοθούν αργότερα σε βιβλίο. Τελικά ο Τσε Γκεβάρα και οι αντάρτες του δεν καταφέρνουν να προσελκύσουν τους φτωχούς Βολιβιανούς αγρότες και η προσπάθειά του να φέρει την επανάσταση και στην Βολιβία καταλήγει σε αποτυχία. Σίγουρα ένας σημαντικός λόγος για την αποτυχία αυτή είναι ότι το Κομμουνιστικό Κόμμα της Βολιβίας δεν τον υποστήριξε στην προσπάθειά του. Η καταδίωξη του Τσε Γκεβάρα στη Βολιβία είχε ως επικεφαλής τον πράκτορα της CIA, Φέλιξ Ροντρίγκεζ (Félix Rodríguez). Σε μια μάχη με τον στρατό τον Οκτώβριο του 1967, ο Γκεβάρα συνελήφθη κοντά στη Λα Χιγκέρα. Μετά από μερικές ανακρίσεις στο σχολείο του χωριού, ο αιχμάλωτος Γκεβάρα δολοφονείται στις 9 Οκτωβρίου 1967, από τον λοχία του βολιβιανού στρατού Mario Terán. Ο συγκεκριμένος διστάζει τόσο να πραγματοποιήσει την εκτέλεση του Γκεβάρα, που χρειάζεται πολλές ώρες και μεγάλη ποσότητα ποτού για να πάρει θάρρος. Το πτώμα του Γκεβάρα πρέπει να χαθεί δίχως κανένα ίχνος και θάβεται κρυφά κοντά στο αεροδρόμιο, 30 χλμ. από την Λα Χιγκέρα.
Μετά τον θάνατο του Γκεβάρα
Το πτώμα του Τσε έμεινε στον μυστικό του τάφο μέχρι που ανακαλύφθηκε στις 12 Ιουλίου 1997 στο Βαγιεγκράντε της Βολιβίας. Αφού μεταφέρθηκε στην Κούβα, κηδεύτηκε στη Σάντα Κλάρα, την πόλη που ο ίδιος είχε κατακτήσει το 1958 ανοίγοντας το δρόμο για την τελική νίκη του Κάστρο.
Νίκος Τεμπονέρας
Στις 8 Γενάρη 1991, δολοφονήθηκε στην Πάτρα ο καθηγητής Νίκος Τεμπονέρας. Μέλος του ΕΑΜ (Εργατικό Αντιιμπεριαλιστικό Μέτωπο), μαθηματικός, 38 ετών.
Ακολουθεί ένα μικρό και γενικό χρονικό των γεγονότων, για να μην ξεχάσουμε! Για να μάθουν οι νέες γενιές αγωνιστών τα γεγονότα, όταν φωνάζουν το «ΖΕΙ-ΖΕΙ Ο ΤΕΜΠΟΝΕΡΑΣ ΖΕΙ – ΜΕ ΠΕΤΡΟΥΛΑ – ΛΑΜΠΡΑΚΗ ΜΑΣ ΟΔΗΓΕΙ». Γιατί τον Τεμπονέρα ΔΕΝ τον δολοφόνησαν κάποιοι «σκοτεινοί» πράκτορες ή κάποιο δήθεν παρα-κράτος, αλλά το επίσημο κράτος, με φυσικούς αυτουργούς τον τότε πρόεδρο της ΟΝΝΕΔ Πάτρας Γιάννη Καλαμπόκα (κυβερνητική νεολαία) και τους τραμπούκους του, και ηθικούς αυτουργούς τον Νομάρχη Αχαίας Τάγαρη, τον Υπουργό Παιδείας της κυβέρνησης Μητσοτάκη Βασίλη Κοντογιαννόπουλο και συνένοχους την αστυνομική διεύθυνση Αχαίας.
Ήταν στο τέλος των διακοπών των Χριστουγέννων.Στα σχολεία όμως δεν επικρατούσε ησυχία, η κοινωνία έβραζε υπόκωφα. Είχαν προηγηθεί οι καταλήψεις των εργοστασίων, των «προβληματικών». Στην Πάτρα, η Πειραϊκή-Πατραϊκή είχε γίνει από την άνοιξη του 1990 ένα ιδιότυπο κέντρο αντίστασης και αγώνα ενάντια στην κυβερνητική πολιτική της ΝΔ του Μητσοτάκη. Πολύμηνος αγώνας, σκληρός. «Ή όλοι ή κανένας» έγραφε το πανό στην πύλη του εργοστασίου της Πάτρας, απαντώντας στις μαζικές απολύσεις και τα σχέδια συρρίκνωσης. Ο ραδιοφωνικός σταθμός των απολυμένων της Πατραϊκής «Αλληλεγγύη» έφερνε στα σπίτια και τα καφενεία το μήνυμα του αγώνα, τη μουσική της αντίστασης. Και όταν ο πολύμηνος αγώνας των εργατών και των υπαλλήλων έφτασε σε καμπή, σαν φυσική συνέχεια τη σκυτάλη πήραν οι μαθητές και φοιτητές.
Ο τότε Υπουργός Παιδείας του Μητσοτάκη, Βασ. Κοντογιαννόπουλος ,παίρνοντας και αυτός τη σκυτάλη των αντιλαϊκών μέτρων, προσπάθησε να κάνει άλλη μια αντιδραστική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση.Τον Νοέμβριο του ΄90 ξεκίνησαν οι πρώτες συνελεύσεις, πρώτα στα ΤΕΙ της περιφέρειας, μετά στις σχολές των ΑΕΙ. Μαζικές γενικές συνελεύσεις, συντονιστικά σχολών, συντονιστικά πόλεων, πανελλαδικά συντονιστικά στην Αθήνα για τον συντονισμό και την κλιμάκωση του αγώνα. Οι καταλήψεις άρχισαν στα μέσα Νοέμβρη, μέρες πολυτεχνείου περίπου, πρώτα στην επαρχία. Αρχές Δεκέμβρη τα περισσότερα ΑΕΙ και ΤΕΙ της χώρας ήταν κατειλημμένα. Το αίτημα ένα: να αποσυρθεί το αντιδραστικό πολυνομοσχέδιο Κοντογιαννόπουλου. Και τότε με μορφή χιονοστιβάδας ξεκίνησαν οι μαθητές. Ένα-ένα τα σχολεία έκλειναν. Χιλιάδες μαθητές, σε κάθε γωνιά της χώρας έγραψαν τη λέξη ΚΑΤΑΛΗΨΗ στις πόρτες των σχολείων τους. Μια πραγματική έξαρση, με συνελεύσεις και καταλλειμένα σχολεία σε κάθε χωριό, κωμόπολη και μεγάλη πόλη.
Τα κοινά συντονιστικά προσπάθησαν και έδωσαν ένα γενικό πλαίσιο αγώνα που αποτυπώθηκε στις κεντρικές ανακοινώσεις των κατά τόπους Συντονιστικών επιτροπών καταλήψεων μαθητών-φοιτητών-σπουδαστών. Το πρώτο πανελλαδικό συλλαλητήριο πραγματοποιήθηκε στις 14 Δεκέμβρη με μια τεράστια διαδήλωση από τα Προπύλαια στο Υπουργείο Παιδείας, και είσοδο-κατάληψη του κτιρίου του ΥΠΕΠΘ από χιλιάδες φοιτητές. Το δεύτερο Πανελλαδικό συλλαλητήριο στις 18 Δεκεμβρίου 1990 ακόμα πιο μαζικό, με συγκλονιστική ζωντάνια και πάθος των μαθητών. ΔΕΝ ΘΑ ΠΕΡΑΣΕΙ!
Κυβέρνηση και Υπουργείο Παιδείας περιμένουν εκτόνωση λόγω εορτών. Μα αρκετές καταλήψεις, τόσο στις σχολές ΑΕΙ-ΤΕΙ , όσο και σε πάρα πολλά Λύκεια συνεχίζονται στις διακοπές των Χριστουγέννων. Οι μηχανισμοί ανησυχούν, κινούνται προς την καταστολή. Η γραμμή τους: να ανοίξουν τα σχολεία με κάθε τρόπο!. Συσκέψεις και εγκύκλιοι του ΥΠΕΠΘ προς τους διευθυντές των σχολείων δίνουν οδηγίες για κατασταλτικά μέτρα. Να κοπούν οι αλυσίδες και τα λουκέτα στις πόρτες των σχολείων. Να παρθούν απουσίες έστω και στο πεζοδρόμιο του κάθε σχολείου. Να γίνουν «συστάσεις» στους γονείς των καταληψιών μαθητών. Ταυτόχρονα ετοιμάζεται το σχέδιο των «αγανακτισμένων πολιτών», γονείς και «γονείς» που θα κάνουν φασαρίες και επεισόδια έξω από τα σχολεία. Τα μέτρα καταστολής εφαρμόζονται από το πρωί της 6ης Ιανουαρίου 1991. Στην Πάτρα τα επεισόδια με αγανακτισμένους πολίτες παίρνουν έκταση. Η απάντηση του κινήματος άμεση και καταλυτική. Επιτροπές περιφρούρησης, κοινά συντονιστικά με φοιτητές-σπουδαστές, ενημέρωση του λαού της πόλης με εξορμήσεις, η ΕΛΜΕ έξω απ΄τα σχολειά. Ο Νομάρχης Αχαΐας Τάγαρης σε συνεργασία με τον κομματικό μηχανισμό της ΝΔ στην πόλη και άλλους μηχανισμούς, κινητοποιεί ομάδες τραμπούκων της ΟΝΝΕΔ (τους λεγόμενους «Κένταυρους» που φτιάχτηκαν σαν ομάδες κρούσης της ΟΝΝΕΔ επί προεδρίας Μεϊμαράκη και Βουλγαράκη, για να μην ξεχνιόμαστε…). Επικεφαλείς των τραμπούκων ο τότε πρόεδρος της ΟΝΝΕΔ Πάτρας και Δημοτικός Σύμβουλος της ΝΔ Γιάννης Καλαμπόκας, και τα γνωστά στελέχοι της ΝΔ και ΟΝΝΕΔ Πάτρας Μαραγκός, Σπίνος, Γραμματίκας και αρκετοί άλλοι.
Προκλήσεις στην αρχή, με αφισοκολλήσεις στα σχολεία της Πάτρας. Οι ΟΝΝΕΔίτες κολλάνε την αφίσα της ΝΔ «λιγότερα λόγια-περισσότερη δουλειά»… Στις 7 Ιανουαρίου τα επεισόδια παίρνουν έκταση σε τουλάχιστον 5 σχολικά συγκροτήματα της πόλης. Στις 8 Γενάρη από το πρωί το σχέδιο της κυβέρνησης βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Απουσίες στα πεζοδρόμια, αγανακτισμένη «πολίτες» κυνηγούν μαθητές και χειροδικούν, διευθυντές σχολείων απειλούν. Το κίνημα, οι εργαζόμενοι, ο λαός έξω απ΄ τα σχολεία. Το απόγευμα η ΟΝΝΕΔ Πάτρας ξεκινάει ομαδική «αφισοκόλληση» από το κέντρο της πόλης με στόχο την ανακατάληψη όσων σχολείων γίνεται. Η εντολή είναι να εκδιωχθούν οι καταληψίες μαθητές και να παραδοθούν στους διευθυντές ώστε να ανοίξουν την επόμενη μέρα. Ξύλο και επεισόδια στο Πολυκλαδικό Πάτρας, η πρώτη σύρραξη μεταξύ ΟΝΝΕΔιτών και καθηγητών (τα γραφεία της ΕΛΜΕ βρίσκονται στο κτίριο του Πολυκλαδικού). Οι ΟΝΝΕΔίτες αποχωρούν, συνεχίζοντας προς τα σχολεία στην Τριών Ναυάρχων. Τα ίδια.
Μετά προχωρούν προς το 3ο Γυμνάσιο-Λύκειο στα Ψηλά Αλώνια. Χωρίς πολλά λόγια επιτίθενται και δέρνουν τους μαθητές. Φτάνουν στο χώρο φοιτητές, δάσκαλοι και σπουδαστές. Δέχονται και αυτοί επίθεση, με ιδιαίτερη βιαιότητα. Τα ραδιόφωνα της πόλης ενημερώνουν για τα γεγονότα. Κλιμάκιο της ΕΛΜΕ αποφασίζει να μεταβεί στο σχολικό συγκρότημα. Μόλις φτάνει αντικρίζει τραυματισμένους μαθητές και το σχολείο καταλλειμένο από την ομάδα τραμπούκων της ΟΝΝΕΔ. Προσπαθούν να φτάσουν στην πόρτα του σχολείου για να δουν τι συνβαίνει στο εσωτερικό. Τότε δέχονται τη λυσσαλέα επίθεση των ΟΝΝΕΔιτών. Αλυσίδες, λοστοί, καρέκλες κατεβαίνουν στα κεφάλια τους. Και ξαφνικά μια απόλυτη σιωπή. Ένας καθηγητής αιμόφυρτος στο έδαφος, δύο ακόμα αρκετά τραυματισμένοι υποχωρούν. Η κατάσταση του ενός είναι σοβαρή. Μεταφέρεται στο Νοσοκομείο Αγ. Ανδρέας. Ο Νίκος Τεμπονέρας, μαθηματικός, μέλος του ΕΑΜ (Εργατικό Αντιιμπεριαλιστικό Μέτωπο) είναι κλινικά νεκρός. Μεταφέρεται στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Ρίο. Χιλιάδες κόσμος μαζεύεται έξω από το νοσοκομείο Αγ. Ανδρέας. Οι δολοφόνοι διαφεύγουν από την πίσω πλευρά του σχολείου και εξαφανίζονται. Στις 12 το βράδυ μια σιωπηλοί πορεία χιλιάδων ανθρώπων κατεβαίνει από το νοσοκομείο προς την Νομαρχία Αχαίας. Το ανακοινωθέν του νοσοκομείου επιβεβαιώνει τα χειρότερα. Ο Τεμπονέρας είναι νεκρός. Μια πολιτική δολοφονία στις 8 Γενάρη 1991.
Συνθήματα στη Νομαρχία, συνθήματα και καυγάς στην αστυνομική διεύθυνση Αχαίας. «Απόψε σκοτώσαν τον Τεμπονέρα», «ένας στο χώμα χιλιάδες στον αγώνα», «πιάστε τους δολοφόνους». Οι επόμενες μέρες χαρακτηρίστηκαν από πραγματικές μάχες στους δρόμους της Πάτρας, αλλά και της Αθήνας. Η κηδεία του Νίκου Τεμπονέρα μετατράπηκε σε συλλαλητήριο καταδίκης της κυβερνητικής πολιτικής. Το ίδιο τα μεγάλα πανεκπαιδευτικά συλλαλητήρια στην Αθήνα στις 9, 10 και 11 Γενάρη του 1991. Μάχες στο Ε.Μ. Πολυτεχνείο, την Ομόνοια και σε άλλα σημεία της Αθήνας. Η αστυνομία κάνει εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων και άλλων χημικών. Στην οδό Πανεπιστημίου τα χημικά της ΕΛΑΣ πέφτουν μέσα στο κατάστημα Κ. Μαρούσης με αποτέλεσμα να καούν 4 άνθρωποι στο κτίριο.
Το κίνημα του ΄90-΄91 ποτέ δεν τελείωσε ουσιαστικά. Στα μέσα Γενάρη ήρθε η 1η καταιγίδα της ερήμου, ο πόλεμος των ΗΠΑ στο Ιράκ. Το πολυνομοσχέδιο αποσύρθηκε μετά την παραίτηση του Κοντογιαννόπουλου και την ανάληψη του ΥΠΕΠΘ από τον Γ. Σουφλιά.
Ο ΤΕΜΠΟΝΕΡΑΣ ΖΕΙ ΣΤΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΘΕ ΣΠΟΥΔΑΣΤΗ - ΠΑΣΠ ΤΕΙ ΧΑΛΚΙΔΑΣ
Πέμπτη, 12 Ιούλιος 2007
Η βιογραφία του Ανδρέα Παπανδρέου
Η ιστορία του Ανδρέα Παπανδρέου ξεκινά στις 5 Φεβρουαρίου του 1919 στη Χίο, όπου γεννήθηκε. Γονείς του ήταν ο "Γέρος της Δημοκρατίας", Γεώργιος Παπανδρέου και η Σοφία Μινέϊκο. Ο μικρός Ανδρέας γαλουχείται -όπως είναι φυσικό- μέσα σε ένα βαθιά πνευματικό και πολιτικό περιβάλλον, αφού τα χνάρια που έχει αφήσει ο πατέρας του στην ιστορία αυτής της χώρας είναι έντονα. Το 1923 η οικογένεια Παπανδρέου επιστρέφει στην Αθήνα, μετά από ένα χρονικό διάστημα παραμονής στη Λέσβο, όπου ο Γεώργιος Παπανδρέου εκλεγόταν βουλευτής.Το 1936, ο Ανδρέας Παπανδρέου, μαθητής ακόμα, συλλαμβάνεται για πρώτη φορά από τη δικτατορία της 4ης Αυγούστου για την αντιστασιακή του δράση. Το 1941 κατά το διάστημα της δικτατορίας του Μεταξά ο Ανδρέας τριτοετής τότε της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου των Αθηνών συλλαμβάνεται και βασανίζεται από την Ασφάλεια. Μετά την αποφυλάκισή του, με ελάχιστα χρήματα στην τσέπη του αναχωρεί για τις Η.Π.Α. όπου ακολουθεί πανεπιστημιακή σταδιοδρομία στα Οικονομικά και τη Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ.
Στην Αμερική ο Ανδρέας Παπανδρέου έμεινε για δύο δεκαετίες, όπου το 1943 έγινε υφηγητής στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ, το 1947 επίκουρος και στη συνέχεια τακτικός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Μινεσότα, του UCLA της Καλιφόρνια και άλλων Πανεπιστημίων. Το 1951 ο Ανδρέας Παπανδρέου παντρεύεται την Μαργαρίτα Τσαντ. Είναι ο δεύτερος γάμος του μετά από αυτόν που είχε συνάψει με την Χριστίνα Ρασιά. Από το γάμο του με την Μαργαρίτα αποκτά 4 παιδιά, τον Γιώργο, τη Σοφία, τον Νίκο και τον Ανδρίκο. Το 1959, επιστρέφει για ένα χρόνο στην Ελλάδα με υποτροφίες από το Γκούγκενχάιμ και το Φουλμπράιτ για την μια ερευνητική αναπτυξιακή οικονομική αποστολή. Το 1961 διορίζεται -μετά από πρόταση του μετέπειτα πολιτικού του αντιπάλου Κωνσταντίνου Καραμανλή- Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου και Γενικός Επιστημονικός Διευθυντής του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών, ενώ ταυτόχρονα διορίζεται Σύμβουλος της Τράπεζας της Ελλάδας (1961-62). Η πολιτική του σταδιοδρομία αρχίζει το 1962, με την εκλογή ως Βουλευτή Αχαΐας του Κόμματος της Ένωσης Κέντρου, της οποίας ηγείτο ο πατέρας του Γεώργιος Παπανδρέου, στις εκλογές της 16.2.1964. Μετά τη νίκη της Ένωσης Κέντρου, διορίζεται αρχικά Υπουργός Προεδρίας της Κυβέρνησης και τον ίδιο χρόνο, Αναπληρωτής Υπουργός Συντονισμού (1964-65). Όταν κηρύσσετε η δικτατορία των συνταγματαρχών, τον Απρίλιο του 1967, συλλαμβάνεται και τον επόμενο χρόνο αποφυλακίζεται και πηγαίνει στο εξωτερικό, πρώτα στη Σουηδία και μετά στον Καναδά. Το 1968-69, είναι Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης και από το 1969 μέχρι το 1974, Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Γιορκ στο Τορόντο.
Από το 1968, ιδρύει το Πανελλήνιο Απελευθερωτικό Κίνημα (ΠΑΚ), του οποίου γίνεται αρχηγός και το οποίο αναπτύσσει σημαντική δράση μέχρι την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος, τον Ιούλιο του 1974. Μόλις αποκαθίσταται η Δημοκρατία στην Ελλάδα, επιστρέφει από την εξορία και ιδρύει, τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. του οποίου γίνεται Πρόεδρος.
Στις πρώτες εκλογές μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, που διενεργούνται τον Νοέμβριο του 1974, το ΠΑ.ΣΟ.Κ. εκπροσωπεί με λίγους Βουλευτές (15 έδρες, 13,5% των ψήφων). Στις επόμενες εκλογές (Νοέμβριος 1977), το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κάνει ένα σημαντικό άλμα, αφού διπλασιάζει τη δύναμη του (από 13,5% σε 25%) και γίνεται το πρώτο κόμμα της Αντιπολίτευσης, με 93 Βουλευτές και ο Πρόεδρος του, Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης.
Στις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981, κατά τις οποίες το ΠΑ.ΣΟ.Κ. κατεβαίνει με το σύνθημα της Αλλαγής, εκλέγεται πρώτο κόμμα με ποσοστό 48% και αντιπροσωπεύεται στο Κοινοβούλιο με 173 Βουλευτές. Ο Πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ σχηματίζει Κυβέρνηση, η οποία ορκίζεται στις 21 Οκτωβρίου 1981. Στην Κυβέρνηση αυτή, ο Ανδρέας Παπανδρέου αναλαμβάνει, εκτός της θέσης του Πρωθυπουργού και το Υπουργείο της Εθνικής Aμυνας.
Στις εκλογές του 1985 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. εκλέγεται και πάλι πρώτο κόμμα. Εκλέγει 161 Βουλευτές (45,2%). Ο Πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. σχηματίζει Κυβέρνηση (προσωρινή) στις 5 Ιουνίου 1985 και στις 25 Ιουλίου 1985. Το 1988, ο Ανδρέας Παπανδρέου οδηγήθηκε εσπευσμένα, στο Νοσοκομείο Χέρφιλντ του Λονδίνου και υπεβλήθη σε σοβαρή εγχείρηση καρδιάς. Την ίδια χρονιά παντρεύεται τη Δήμητρα Λιάνη. Στις εκλογές του 1989 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έρχεται δεύτερο κόμμα με ποσοστό 39,15% και 125 έδρες. Ο Πρόεδρος του ΠΑ.ΣΟ.Κ. είναι Αρχηγός της Αξιωματικής Αντιπολίτευσης. Στη δεύτερη εκλογική αναμέτρηση (Νοέμβριος 1989) το ΠΑ.ΣΟ.Κ. έρχεται πάλι δεύτερο κόμμα με ποσοστό 40,67% και 128 έδρες. Στις εκλογές του 1990 το ΠΑ.ΣΟ.Κ. είναι και πάλι το δεύτερο κόμμα με ποσοστό 38,62% και 125 έδρες. Τον Οκτώβριο του 1993, μετά την παραίτηση της κυβέρνησης Μητσοτάκη κέρδισε τις εκλογές που ακολούθησαν με ποσοστό 46,82% και σχημάτισε την τρίτη του κυβέρνηση. Τον Νοέμβριο του 1995 μεταφέρθηκε στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο με σοβαρά προβλήματα υγείας, τα οποία τον οδήγησαν να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία τον Ιανουάριο του 1996. Μετά τη βελτίωση που παρουσίασε η κατάσταση της υγείας του βγήκε από το νοσοκομείο τον Μάρτιο του ίδιου έτους.
Τα ξημερώματα της 23ης Ιουνίου 1996 ο Ανδρέας Παπανδρέου παθαίνει ανακοπή της καρδιάς και σβήνει..
